در مقاله حاضر به بررسی جادو در برخی از آیین های کهن بشری پرداخته ایم. سپس برخی از مظاهر جادو را مورد نظر قرار داده و بخشی از مضامین مربوط به آن را که در برخی از متون در ادبیات فارسی به کار رفته است، آورده ایم.نکته مهم آن است که بررسی جادو و مظاهر آن و دانستن نکات ادبی به کارگرفته شده درباره جادو برای فهمِ بخشی از مشکلات ادبی مندرج در متون نظم و نثر فارسی لازم و بایسته است.

«وقت» در نزد عرفای مسلمان، معنا، مفهوم، تعابیر و ویژگی های خاصی دارد. ویژگی هایی که متناظر بر«فنای ناسوتی و ظهور لاهوتی» عارف است. در این وقت یا «لحظه حال» است که واقعه های روحانی و شهود حقایق باطنی به وقوع می پیوندد. حالی که مابین گذشته و آینده و در عین حال جامع هر دو است. بر این اساس «وقت» صوفی در «آن» و آناتی می گذرد که بعد و امتداد زمانی ندارد و لذا، در مکانی رخ می دهد که به آن اشاره نمی توان کرد؟ بدینسان، «وقت صوفی» به منزله حضور و «بودن» در مکان و زمانی دیگر است که از قواعد زمان و مکان محسوس مبراست و ویژگی ها و مختصات وجودی خاص خود را دارد.هدف اصلی این مقاله در وهله نخست، جستجو و بررسی چیستی وجوه مفهومی، کیفی، ماهیت و هستی شناختی«وقت صوفی» و به طور اخص چگونگی این وقت، ویژگی ها و شاخصه های زمانی – مکانی مطرح درآن است. ویژگی هایی که در نهایت زمان و مکان دیگری (لحظه حال - عالم ملکوت) را در عرصه اندیشه و خیال می گستراند. به طوری که جمع اضداد، «همزمانی» گذشته، حال و آینده و... از وجوه و شاخصه های آن است که در کلیه ابعاد وجودی عارف تسری دارد.در این راستا با توجه به نوع مساله، بررسی پیشینه تحقیق و خلاء در اطلاعات موجود، با استناد بر آرا، اندیشه ها و توصیف های صوفیه و با هدف گشایشی به سوی معناهای نهفته در عرفان و فرهنگ غنی ایرانی - اسلامی، در بخش اول از روش توصیفی – تبیینی و سپس در بخش دوم از روش توصیفی - تحلیلی بهره گرفته شده است.

تاثیر شگرف معارف دینی بر شاهکارهای ادب فارسی تردید ناپذیرست. مطالعه برخورد بزرگان ادب با شاه کلیدهای معارف دینی، راهگشای نقد و ارزیابی دقیق تر این شاهکارها و راهنمون موارد عدیده ای از رویکردها و رهیافت های صاحبان این گونه آثار است. در این مقاله، نویسنده کوشیده است با بررسی حدیث نامبردار سفینه از منظر منظومه سترگ تصوف، مثنوی، نگاهی "دیگر" به این اثر برجسته تصوف بیندازد.

”جادو“ به معنی عام واژه، به مجموعه گسترده ای از آداب و کنش های زبانی اطلاق می شود که بخشی از جامعه با توسل به آن ها به طور مستقیم یا به واسطه عاملان می کوشند برای دغدغه های زندگی خود پاسخی بیابند. ارزش بررسی مجموعه آثار عامیانه ای که از دوره صفوی به زبان فارسی منتشر شده است، در این است که ما را با عوامل هراس و نگرانی های بخش وسیعی از جامعه ما آشنا می سازد. چاره جویی های غریب برای رویارویی با طیف وسیعی از موارد استیصال فردی و گروهی، از آفت و بیماری گرفته تا جنگ و صلح، بیانگر شیوه ای است که برای مقابله با دشواری ها در پیش گرفته می شود. مطالعاتی که از قرن نوزدهم تا امروز در فرانسه در این باره انجام گرفته است، نشان می دهد که ”سحر“، به عنوان زیر مجموعه ”جادو“، در گروه های روستایی غرب اروپا رواج داشته و دارد که عامل اساسی آن، فقر و فلاکت است. این پدیده ها را به شکل های مختلف در همه جوامع بشری می یابیم، اما شاید بتوان در چشم اندازی کلی چنین گفت که آداب و کنش ها در جایی بیشتر پرخاشگرانه و خشونت آمیزند (جادوی سیاه) و در جای دیگر، بیشتر به منزله تمهیداتی است برای حفاظت و حراست و مصونیت از بلایا (جادوی سفید).